Vroeger plukten mensen naast vruchten ook bloemen als aanvulling op hun dieet. Het eten van bloemen is dus niet iets van de laatste jaren als trend o.a. in restaurants op borden of door salades. Toch blijft het voor veel mensen een “ver van hun bed show”, en onbekend maakt onbemind. Eerlijk gezegd is het ook best te begrijpen dat de consument zich wel twee keer bedenkt als er paardenbloemen, madeliefjes of brandnetels geserveerd worden. We associëren deze planten en bloemen meer met een wandeling op zondag door bossen en velden dan met een culinaire aanvulling op dagelijkse kost. En zeker voor mensen met een voedselallergie is het natuurlijk extra opletten of bepaalde planten en bloemen gegeten kunnen worden zonder dat er een allergische reactie ontstaat. Over het algemeen geldt dat als je van nature gevoelig bent voor allergieën (hooikoorts, astma) er een kans bestaat dat je een reactie kan krijgen op het eten van bloemen.
Bovendien kun je zeker niet alle bloemen eten want er zijn genoeg bloemen die giftig kunnen zijn. Check dus vooraf altijd goed of je de bloemen zonder problemen kan eten.
Waarom zou je dan toch bepaalde bloemen eten? Dat is met name voor de smaak of voor de garnering van je gerecht of bord. Sommige bloemen smaken pittig, kruidachtig of fris. En er zijn bloemen die minder smaak bevatten maar het heel goed doen als versiering. Maar het is vooral erg leuk om bloemen die je bijvoorbeeld zelf hebt gezaaid of die je tegenkomt in de natuur te kunnen plukken en toe te voegen aan je eten. En dat weet ik uit eigen ervaring…..
Moestuin
Sinds een paar jaar ben ik de trotse eigenaar van een grote volkstuin in mijn nabije omgeving. Wat door veel vrienden en bekenden aanvankelijk werd gezien als tijdrovend en redelijk kansloos project naast mijn werk en gezin bleek uiteindelijk een schot in de roos op meerdere vlakken. Niet alleen leverde het tuinieren mij rust en buitenleven op, ook mijn gezin profiteert inmiddels aardig van groenten en fruit uit eigen tuin. Pruimenjam, frambozenjam, aardappels, knoflook, sla en overige groenten; teveel om op te noemen. Zelf ben ik vooral blij met de aanleg van een “pluktuin” waar ik vanaf het vroege voorjaar tot laat in de herfst mijn verse bloemen kan plukken.
Ook de eetbare varianten maken daar onderdeel van uit. Hieronder volgen enkele voorbeelden van bloemen uit eigen tuin.
Oost-Indische Kers (Tropaeolum majus)
Alles is sierlijk aan deze topper, die afkomstig is uit Zuid-Amerika. Bovendien zijn alle onderdelen van deze plant eetbaar; niet alleen de mooie rode, oranje of gele bloemen maar ook de bladeren en de steeltjes van de plant. De smaak lijkt een beetje op peper en is fris en pittig tegelijk. Je kan gerust veel plukken want dat deert de plant niet. Er wordt ook wel gezegd dat de plant woekert, maar dat heb je uiteraard zelf in de hand. Het klimt over de grond of ook omhoog en ook in potten doet dit kruid het goed. Blaadjes kun je bijvoorbeeld op brood eten en de bloemen zijn erg mooi in een salade of gewoon op je bord.
In boeken vind ik terug dat het kruid medicinaal weinig wordt gebruikt maar dat het blad antiseptisch is en dat het vol vitaminen en mineralen zit.
Ook zou het eten van oost-Indische kers goed zijn voor je haar en je huid. Er wordt wel gewaarschuwd voor niet teveel van deze plant te eten. Niet meer dan 30g per dag en per keer niet meer dan 15g. Over allergische reacties wordt niet gesproken. Mijn dochter heeft enkele keren een bloem geproefd en dat leverde geen problemen op.
Goudsbloem (Calendula officinalis)
Deze bloem is een van mijn favorieten; makkelijk om te telen, dankbaar en prachtig van kleur. De goudsbloem bloeit uitbundig en langdurig, soms staan er nog enkele overblijvers in november nog te stralen in de tuin. De goudsbloem komt uit Zuid- en Midden-Europa en Azië maar een echte wilde vorm is niet meer te vinden. Het succes dankt deze plant aan zijn eenvoudige teelt, ook in potten op terras of balkon. Niet alleen is de plant heel sierlijk maar vooral ook nuttig en heilzaam. De meest gebruikte toepassing van de goudsbloem is in zalf, calendula. De zalf wordt gebruikt bij o.a. brandwonden, kloofjes en een schrale huid.
Zelf gebruik ik de bloemen voor garnering in salades en voor thee. Een complete bloem of de bloemblaadjes van twee bloemen kun je in een kopje heet water samen met een paar blaadjes citroenmelisse bijvoorbeeld laten trekken. Aan het einde van de zomer pluk ik vaak nog wat bloemen om te drogen voor thee in de winter.
Het advies is om niet meer dan drie kopjes thee per dag te drinken. En begin met een klein beetje om te controleren of er geen allergische reactie optreedt.
Borage of Bernagie (Borago officinalis)
Een andere naam voor deze plant is komkommerkruid en dat is precies waar de kleine blauwe bloemetjes naar smaken. Ook het blad smaakt wat naar komkommer. Fijngehakte blaadjes smaken erg lekker in een salade maar de blauwe bloemetjes zijn wel de pareltjes van deze plant. Het blad van de Bernagie bevat veel minerale zouten. Bernagiethee wordt een koorts dempende werking toegeschreven mits hij heet wordt gedronken. Zowel de bloemen als de blaadjes zijn bloedzuiverend. Volgens de Grieken en de Romeinen zou het toevoegen van de blauwe bloemetjes aan wijn de drinker heel gelukkig maken… En het schijnt dat Lodewijk de XIV zo onder de indruk was van de kleur van de bloemen dat deze planten massaal zijn aangelegd in de tuinen van Versailles.
Zelf gebruik ik vooral de blauwe bloemen in de sla en laat ik ook veel bloemen staan in de tuin voor de insecten die er graag op af komen.
Waarschuwing: het langdurig gebruik van bernagie wekt verkeerd uit op de huid en kan allergische reacties stimuleren.
Maar een enkel bloemetje los eten heeft bij mijn allergische dochter nog geen reacties veroorzaakt.
Klaproos
De klaproos als lid van de papaverfamilie is een bijzondere plant en is overal in Nederland te vinden. Van het gestolde melksap uit de onrijpe zaadbollen komt rauwe opium dat gebruikt wordt voor o.a. codeine.
Mijn tuin staat er vol mee en ook al bloeien ze kort en heeft plukken weinig zin (al verlept voordat je thuis bent) toch vind ik het een aanwinst voor de tuin. De plant zaait zich heel snel uit dus na een jaar had ik ineens overal klaprozen staan…
Van de klaproos kun je de bloemen eten bijvoorbeeld in salades. Zelf vind ik de smaak niet heel bijzonder maar de bloem is wel heel mooi op je bord.
Wel dien je op te passen met het plukken want er komen verschillende soorten voor en niet bekend is of alle soorten gegeten kunnen worden. Bovendien zijn alle delen van de slaapbol (vooral de onrijpe zaaddozen) bijzonder giftig, maar dat geldt niet voor de rijpe zaden.
De bloemblaadjes kunnen wel gegeten worden.
Conclusie
Er is nog veel meer eetbaars te beschrijven en er zijn heel veel bloemsoorten geschikt voor consumptie. Het is wel verstandig voorzichtig te zijn met plukken en proeven. Voor mensen met een voedselallergie geldt wellicht wat extra voorzichtigheid maar omdat het plantaardige producten zijn is de hoeveelheid eiwitten (allergenen) laag. Er zijn nog maar weinig allergische reacties bekend; deels omdat er waarschijnlijk nog te weinig eetbare bloemen worden gegeten maar misschien ook omdat er geen reacties kunnen optreden. Een te strikte benadering en bloemen mijden door mensen met voedselallergie kan wellicht eetbare bloemen uitsluiten van een dieet en dat lijkt mij niet de bedoeling.
Wel wordt er in de literatuur gewaarschuwd voor mensen met hooikoorts of eczeem om voorzichtig te werk te gaan
Weet zeker dat de bloem of plant niet giftig is en check ook de botanische namen want de nederlandse naam kan verwarrend zijn. Zo is de roos (Rosa) eetbaar maar de kerstroos (Helleborus) giftig!. En eet alleen bloemen die geteeld zijn zonder bestrijdingsmiddelen, dus bij voorkeur uit eigen tuin.
Gelukkig blijft ook het enkele kijken naar bloemen in je tuin iets waar je heel gelukkig van kan worden. Onderstaande foto toont mijn dilemma uit de tuin: de artisjok die eigenlijk ook een bloem is plukken en opeten of toch als bloem in een vaas.
Ik wens jullie een bloemrijke zomer!
